Zelfstandigenwet 2026: wat moeten bureaus nu al regelen?

Het kabinet werkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet als opvolger van de deels ingetrokken VBAR. Die wet moet de positie van zelfstandigen in Nederland duurzaam verankeren en de jarenlange onduidelijkheid over arbeidsrelaties eindelijk oplossen. Wat er precies in komt, wanneer hij ingaat en hoe hij zich verhoudt tot de huidige Wet DBA — dat is allemaal nog onbekend.

Toch is dit een goed moment om stil te staan bij wat u kunt doen. Niet omdat de Zelfstandigenwet er al is, maar juist omdat hij dat nog niet is — en omdat de Belastingdienst ondertussen gewoon doorhandhaafd.

Wat weten we over de Zelfstandigenwet?

Dit is de realiteit waarmee bureaus nu mee moeten werken: wetgevings­onzekerheid als structurele toestand. Het is niet de eerste keer, en waarschijnlijk niet de laatste.

Twee redenen om nu al actie te ondernemen

1. De Belastingdienst handhaaft nú

De Wet DBA is actief gehandhaafd vanaf 1 januari 2025. Er is geen opschortings­periode, geen gedoogbeleid, geen aanloop. Wie nu schijnzelfstandigen inhuurt — bewust of onbewust — loopt reëel risico op naheffingen en boetes. Dat risico wacht niet op de Zelfstandigenwet.

2. Een goed dossier nu is een betere uitgangspositie straks

Welke criteria de Zelfstandigenwet ook gaat hanteren, ze zullen niet fundamenteel afwijken van de kern van de Wet DBA: is er sprake van echte zelfstandigheid? Bureaus die hun contractor-relaties nu goed documenteren, hebben bij inwerkingtreding van de nieuwe wet een voorsprong op bureaus die tot die tijd hebben gewacht.

Wat kunt u nu concreet doen?

1. Breng uw contractor-portfolio in kaart. Weet voor elke actieve contractor: wat is het tarief, hoe lang loopt de opdracht, heeft hij andere opdrachtgevers, hoe is de aansturing georganiseerd? Dit overzicht heeft u nodig voor de Wet DBA nú, en voor de Zelfstandigenwet straks.
2. Actualiseer contracten en opdrachtomschrijvingen. Verouderde contracten zijn nu al risicovol. Door ze nu bij te werken zorgt u dat ze voldoen aan de actuele eisen én dat u een solide basis heeft om snel aan te passen zodra nieuwe criteria bekend zijn.
3. Documenteer zelfstandigheid structureel. Leg per contractor vast: KVK-inschrijving, andere opdrachtgevers, substitutiemogelijkheid, eigen materialen en risico. Dit bewijs is nu relevant en wordt bij de Zelfstandigenwet niet minder relevant.
4. Volg de wetgevingsontwikkelingen actief. De Zelfstandigenwet zal niet van de ene op de andere dag worden ingevoerd. Er komt een consultatie, een wetsvoorstel, parlementaire behandeling. Abonneer u op updates van de Belastingdienst, uw branchevereniging en uw accountant — zodat u tijdig kunt anticiperen.
5. Zorg voor een schaalbaar compliance-proces. Als u nu handmatig bijhoudt welke contracten verlopen en welke contractors risico lopen, schaalt dat slecht zodra uw bureau groeit of de wetgeving verandert. Een gestructureerd systeem is robuuster dan losse afspraken.

Conclusie: onzekerheid is geen reden om te wachten

De Zelfstandigenwet is in aantocht, maar de handhaving staat niet stil. Bureaus die de komst van de nieuwe wet aangrijpen als reden om compliance uit te stellen, lopen nu al risico — en missen de kans om straks met een vliegende start de nieuwe regels te implementeren.

De vraag is niet: “wat gaat de Zelfstandigenwet precies inhouden?” De vraag is: “kan ik bij een inspectie morgen aantonen dat mijn contractors echt zelfstandig zijn?”

Als het antwoord nee is, is dat het startpunt.